Sitolojik

Sitolojik, sitolojiye ilişkin veya sitolojiyle ilgili olanı tanımlayan bir terimdir. Sitoloji, hücrelerin morfolojisini, yapısını ve işlevini inceleyen bilim dalı olup histolojiden farklı olarak damar ve doku yerine hücre düzeyindeki örnekleri değerlendirir. Sitopatoloji ise sitolojik örneklerin patolojik yönden değerlendirilmesini kapsayan bir alt dal olarak kullanılır.

Çoğunlukla hücre içeren örnekler aracılığıyla tanı konmasını sağlar. Esas olarak exfoliyatif sitoloji (kendiliğinden dökülmüş hücrelerden elde edilen örnekler) ve aspirasyon sitolojisi (ince iğneyle doku veya kitleden hücre alınması) olmak üzere iki ana toplama yöntemi vardır. Pap smear gibi tarama testleri, akciğer, üreme sistemi ve diğer organlardan alınan sıvı veya yayma örneklerinde sitolojik inceleme ile kanser, enfeksiyon ve inflamasyon gibi durumlar saptanabilir. Laboratuvarlarda hücrenin morfolojisini belirlemek için boyama teknikleri (örneğin Papanicolaou veya May-Grünwald-Giemsa) kullanılır; modern yaklaşımlar arasında likid bazlı sitoloji, sitoloji örneklerinde immünositokimya ve moleküler analizler yer alır. Gerekli durumlarda immünolojik testler, akış cytometrisi veya FISH gibi moleküler teknikler de uygulanabilir.

Kullanım alanları arasında onkoloji (tümörün sınıflandırılması ve derecelendirilmesi), enfeksiyonlar ve inflamatuar durumların tanısı ile tarama programları yer alır. Sitolojik değerlendirme, özellikle invaziv biyopsi riskinin yüksek olduğu durumlarda güvenli ve non-invaziv bir tercihtir; ancak örnekleme hatası ve yanlış negatif sonuçlar gibi sınırlamalar da bulunur. Sitolojik çalışmalar, sitopatoloğun deneyimi ve kalite kontrol önlemleriyle güvenilir sonuçlar üretir.