Réttarheimildir

Réttarheimildir eru grunnstoðir laga og réttarfars sem notast er við til að ákvarða réttindi og skyldur einstaklinga og stofnana. Í íslensku réttarkerfi eru réttarheimildirnar í stöðugu samspili, en stjórnarskráin hefur æðsta stöðu, og víðtæk reglugerðar- og löggjafarstarfsemi styður hana. Réttarheimildirnar veita grundvöll fyrir túlkun og framfylgd laganna.

Helstu réttarheimildir Íslands eru: stjórnarskrá lýðveldis Íslands sem er æðsta lagalega grundvallarreglan; lög sem Alþingi samþykkir og sem gefa möguleika á nánari reglur um réttindi og skyldur; reglugerðir og önnur stjórnvaldsfyrirmæli sem gefin eru út með stoðum í lögum og hafa lagastoð; alþjóðleg réttur og samningar sem Ísland hefur gert og sem þjóðfélagið beitir í íslensku lagakerfi; venjuréttur og almennar reglur sem dómstólar beita til túlkunar þegar skortur er á skýrum lagastoð; og fordæmi dómstóla sem veita leiðsögn í framkvæmd og þróun réttarreglna.

Í framkvæmd er réttarheimildakerfið í stöðugu samspili: stjórnarskráin ₋ sem æðsta regelan ₋ kohtar löggjöf, reglugerðir og alþjóðleg réttindi hafa áhrif samkvæmt samningum og lagalegri nýting; venjuréttur og fordæmi hafa áhrif við túlkun þar sem skortur er á skýrum lagareglum. Breytingar koma oft með löggjafarferli eða ráðningum í alþjóðlegum samningum, og dómar túlka og beina rétti í samræmi við þær heimildir.