Rejalashtirishning

Rejalashtirish — maqsadlar qo‘yish, ularga erishish uchun amal va resurslarni belgilash jarayonidir. U qaror qabul qilishda yo‘naltiruvchi rol o‘ynaydi, vaqt, pul va inson resurslarini samarali taqsimlashga yordam beradi. Rejalashtirish keng sohalarda qo‘llaniladi: biznes, davlat boshqaruvi, shaxsiy hayot, ta’lim, shaharsozlik kabi sohalarda yo‘nalishlar, faoliyatlar va yo‘l harakatlari aniq belgilab qo‘yiladi.

Rejalashtirishning asosiy turlari mavjud. Strategik rejalashtirish uzoq muddatli maqsadlar va yo‘nalishlarni belgilaydi; taktika yaqin oraliq uchun aniq choralar va vositalarni aniqlaydi; operatsion rejalashtirish kundalik vazifalarni amaliyotga tadbiq etadi. Shuningdek, urbanistika, resurslarni taqsimlash, ishlab chiqarish, ta’lim va shaxsiy rivojlanish kabi sohalarda maxsus turlar mavjud.

Jarayon bosqichlari odatda quyidagilardan iborat: maqsadlar va ko‘rsatkichlar belgilanishi; muhitning tahlili (ma’lumot to‘planishi); kelajakni bashorat qilish va turli imkoniyatlarni aniqlash; alternativalarni ishlab chiqish va baholash; qaror qabul qilish; amalga oshirish; nazorat qilinishi va zarurat bo‘lsa, o‘zgarishlar kiritilishi. Bunda SWOT, PEST tahlillari, senaryo rejali, Gantt jadvallari, byudjetlar va risk baholash kabi vositalardan foydalaniladi.

Rejalashtirishning samaradorligini o‘lchash muhim bo‘lib, ko‘pincha "rejalashtirishning samaradorligi" degan ibora bilan ifodalanadi. U me’yoriy natijalar, resurslardan tejash, kutilmagan hodisalarga moslashuv kabi ko‘rsatkichlar orqali baholanadi.