Raunverðbreyting

Raunverðbreyting er breyting á verði vara eða þjónusta þegar verðlagsbreytingar, eins og verðbólga, eru teknar með í reikninginn. Hún endurspeglar raunverulega þróun kaupmáttar og sýnir hvort verð hafi hækkað eða lækkað í raun frá einum tíma til annars.

Til að reikna raunverðbreytingu milli tímabila er oft notuð verðlagsstærð eins og vísitala neysluverðs (CPI) eða GDP-deflator. Reiknað er með því að færa nafnverð yfir í raunverð með raunverð(t) = P_t / V_t, þar sem P_t er nafnverð og V_t er verðlagsstigi. Raunverðbreyting milli tíma a og b er þá: (raunverð(b) / raunverð(a)) − 1, sem gefur prósentubreytingu. Sem nálgun er einnig oft sagt að raunverðbreyting sé u.þ.b. nafnverðbreyting minus verðlagsbreyting.

Þýðing og notkun: Jákvæð raunverðbreyting þýðir að verð hafi hækkað í raun og minnkar kaupmátt peninga ef laun hafa ekki hækkað í samræmi. Neikvæð raunverðbreyting þýðir lækkun raunverðs og aukinn kaupmátt. Hún er mikilvæg til að meta raunverðþróun í mörgum geirum, svo sem húsnæði, matvöru og orku, og til að bera saman tekjur, laun og verðlag á milli ára.

Takmarkanir: Útkoman ræðst af vali á vísitölu (CPI, GDP-deflator), gæðum vöru (hedonics), breytingu í samsetningu vöru og basári. Basári og val á upphafstíma hafa einnig áhrif á niðurstöðuna.