Rannsóknarsjónarmiði

Rannsóknarsjónarmiði er fyrirkomulag eða sjónarhorn sem notað er til að nálgast rannsóknarverkefni, móta rannsóknarspurningar, safna gögnum, greina þau og túlka niðurstöðurnar. Sjónarmiðinu fylgir sú forsendu um hvað telst vera þekking, hvernig gögn séu réttmætt og hvernig verkið eigi að skýra það sem athugað er. Það byggist á kenningum, þekkingarhyggju og rannsóknarhefð sem hver vísindamaður tekur inn í vinnu sína.

Tilgangur rannsóknarsjónarmiðs er að veita ramm fyrir hvernig umræðan um efnið á sér stað. Það ákvarðar hvernig vandamálið er skilgreint, hvaða gögn eru talin markgóð eða mikilvægt, hvaða aðferðir eru notaðar við gagnaöflun og hvernig niðurröðun og túlkun gagnanna er uppbyggð. Sjónarmið getur líka falið í sér meðvitaða eða ómeðvitaða fordóma sem þarf að lýsa og hafa til að stuðla að gagnrýni og skýrleika.

Helstu tegundir rannsóknarsjónarmiða eru kenningaleg sjónarmið sem kunna að beinast að raunhyggju (positivismi), túlkunarhyggju (interpretivism), gagnrýnni hugmyndafræði (critical theory) og byggt í samhengi sem kallast konstruktionismi eða sambærileg innsýn. Rannsóknarsjónarmið getur verið sjónarhorn á fræðasvið eða í lagi sem samþættir fleiri en eitt sjónarmið, til dæmis blandaðar aðferðir.

Mikilvægi þess liggur í að sjónum sé tekið á eigin forsendur og hlutverk gagnrýnni sjálfsskoðunar (reflexivity). Þetta stuðlar að skýrri framsetningu, endurskoðun á forsendum og betri umfjöllun um takmarkanir. Ókostir geta fylgt of sterkri festingu í eitt sjónarhorn sem takmarkar samhliða túlkun eða aðleiðslu.

Sjá einnig: rannsóknarferli, kenningar, fræðileg röksemd, rannsóknaraðferðir.