Përshpejtim

Përshpejtim është një koncept në fizikë që përshkruan ndryshimin e shpejtësisë së një objekti në kohë. Ai është një vektor që ka drejtim dhe magnitude, dhe tregon sa shpejt ndryshon shpejtësia dhe në drejtimin ku ajo lëviz.

Matja dhe formulat: Matja e përshpejtimit bazohet në ndryshimin e shpejtësisë me kohën. Përshpejtimi a është dv/dt ose, në mënyrë të drejtuar, a = Δv/Δt për një ndryshim të vogël të kohës. Shpejtësia v lidhet me pozicionin s(t) me d^2s/dt^2 = a. Për një lëvizje me përshpejtim të qëndrueshëm, s(t) = s0 + v0 t + 1/2 a t^2.

Ndikimi nga forcat dhe njësitë: Sipas ligjit të dytë të Newtonit, F = ma, forca neto që vepron mbi një trup është prodhuese e përshpejtimit të tij. Masa m përcakton se sa i madh është përshpejtimi për një forcë të caktuar. Në Tokë, graviteti jep një përshpejtim të përgjithshëm g afërsisht 9,81 m/s^2 drejt poshtë.

Llojet dhe shembuj: Përshpejtim mund të jetë tangencial, duke ndryshuar shpejtësinë në vijën e lëvizjes, ose centripetal, duke ndryshuar drejtimin në lëvizjen rreth një qendre. Në një rrugë të drejtë me shpejtësi që ndryshon, a_t = dv/dt; në lëvizjen në një rreth me rrezin r, a_c = v^2 / r.

Aplikacionet: Përshpejtimi është thelbësor në analizën dinamike të sistemeve mekanike, në projektimin e mjeteve, në parashikimin e vëllimeve të trupave nën fuqi të ndryshme dhe në shumë fusha të shkencës dhe inxhinierisë.