Inngriparáhrif

Inngriparáhrif eru breytingar á útkomu sem stafa af ytri inngríp eða aðgerð sem miðar að því að hafa áhrif á kerfið eða hópinn sem rannsóknin beinist að. Þau geta verið beint eða óbeint, jákvæð eða neikvæð, og þau geta verið skammtíma- eða langtímaáhrif.

Bein inngriparáhrif eru þau sem miðast beint við þann útkomu sem inngreipið miðar að. Óbein áhrif koma fram vegna breyttra aðstæðna, hegðunar eða samskipta milli einstaklinga sem leiða til annarra útkomu. Einnig getur áhrifin verið mismunandi eftir hópum og aðstæðum.

Til að meta inngriparáhrif er oft notaður samanburður fyrir og eftir inngreip eða milli hópa sem fengu inngreipið og hópa sem fengu það ekki. Algengar aðferðir eru tilraunir með tilviljunarröðun (randomized controlled trials) og quasi-tilraunir eins og difference-in-differences og regression discontinuity.

Mikilvægt er að hafa í huga að inngriparáhrif geta verið breytileg eftir breytum eins og aldri, kyni og félagslegri stöðu, og spillovers geta haft áhrif á matið. Einnig þarf að huga að tímabærum og langvarandi áhrifum, auk kostnaðar- og áhrifaáhrifa, áður en ákvarðanir um löggildingu eða útbreiðslu eru teknar.

Dæmi um svið: í lýðheilsu geta reglugerðir eða reykingabann leitt til lækkunar á reykingum og heilsutengdra sjúkdóma; í menntun getur ný kennsluaðferð bætt námsárangur; í umhverfi getur mengunarstýrð aðgerð minnkað íbúahverfi.