Hududlar

Hududlar islomshariatda Belgilangan aniq jazolar to'plamidir. Hudud so'zi arabchadan kelib chiqqan bo'lib “chegaralar,” “to'siq” yoki “limitlar” ma’nosini beradi. Shariatda hududlar jamiyatda tartib, adolat va xavfsizlikni ta’minlash maqsadida yozib qo'yilgan muayyan jinoyatlar uchun qo'llaniladi. Ular qatorida Qur’on va hadislar asosida belgilangan qat’iy jazolar ko‘rsatilgan bo‘ladi; bu jazolar odatda o‘ziga xos qonuniy ruxsatlar sifatida talqin etiladi.

Hududlar odatda quyidagi jinoyatlar uchun qo‘llanadi: zina (begonalik yoki turmush bo‘yicha ruxsat etilmagan jinsiy aloqalar), furt (o‘g‘irlash), yo‘l-nochori jinoyati yoki yo‘l bo‘yi talon-taroj qilinish (qatl yoki agar sharoit bo‘lsa, eng og‘ir jazolarni talab qiladigan holatlar), shurb al-khamr yoki alkogol iste’moli, qadhf (zina ayblovini noto‘g‘ri yo‘l bilan ayblash). Ba’zi olimlar ridda (apostasiya) yoki boshqa holatlarni ham hududlar ro‘yxatiga kiritsa-da, bu boradagi talqinlar maktablar o‘rtasida farqlidir.

Dalillar va dalillanish jarayoni hududlarni qo‘llashda muhim o‘rin tutadi. Hududlar uchun qat’iy dalillar talab qilinadi, ko‘pincha guvohlik, tasdiq yoki sobit isbot talab etiladi; noto‘g‘ri ayblovlarni qabul qilmaslik uchun ehtiyot choralar mavjud. Amalda hududlar ko‘proq ayrim davrlar yoki mamlakatlarda joriy etilishi yoki cheklanib qolishi mumkin, chunki zamonaviy manbalar inson huquqlari va adolat talablari bilan muhokama qilinadi.

See also: fiqh, shariat, tazir.