DNAsamsætum

DNAsamsætur, eða deoxyribonucleic acid, er efni sem inniheldur upplýsingar sem stjórna lífverum og veita þeim einkennin sín. Það er til staðar í öllum lífverum, frá einföldum bakteríum til manna, og er grundvöllur arfgengis. DNA er samsett úr tvöfaldri heila, sem er líkt á sig sem stífla, og er samsett úr tvöfaldri lína af nukleótíðum. Hver lína er samsett úr fjórum mismunandi basum: adenín (A), thymín (T), cytosín (C) og guanín (G). Basarnir tengjast saman á sérstökum hátt: A tengist alltaf T og C tengist alltaf G, sem mynda þannig tvöfaldan heila.

DNA er staðsett í kjarnanum í frumum, en í raunverulegum frumum eins og raðfrumum er það staðsett í kjarnakjarnanum. Það inniheldur arfgengar upplýsingar sem stjórna framleiðslu próteina, sem á sinni hlið stjórna líffæra- og frumuvinnslu. Þessi upplýsingar eru lesnar og notuð í framleiðslu RNA (ribonucleic acid) með því að nota ferli sem heitir transkripsíon. RNA fer síðan í frumuhimnu og stjórnar framleiðslu próteina með því að nota ferli sem heitir þýðing.

DNAsamsætur getur breyst með tímanum vegna mismunandi áhrifa eins og geislun, efnasamböndum eða villum í frumuvinnslu. Þessi breytingar geta valdið arfgengum breytingum, sem geta verið eða ekki ónæmilegir. Þeir geta valdið sjúkdómum, eins og krefti, eða geta verið nýttir í þróun nýrra eiginleika. Vísindamenn nota DNAsamsætur til að skilja arfgengi, sjúkdóma og líffræðilega ferli, og einnig til að þróa nýjar lyf og genasetningu.

DNAsamsætur er einnig notað í forensíkum til að greina manneskjur, og í arfgengisfræði til að skilja ættlegan tengsl. Það er einnig notað í líffræðilegri tækni, eins og genasetningu, til að breyta arfgengi lífvera til að bæta eiginleika eða framleiða nýjar efni.