Aðgerðarlíkan

Aðgerðarlíkan er stærðfræðilegt líkan sem lýsir sambandinu milli inntaksbreyta og útkomu með hjálp falls eða aðgerðar. Slíkt líkan er oft byggt til að skýra, spá fyrir um eða skilja áhrif breytna á útkomu og er grundvöllur í mörgum greinum sem byggja á gagnaúrvinnslu.

Algeng form eru y = f(x1, x2, ..., xk; θ) + ε, þar sem f er þekkt eða tilgreint fall, θ eru þættir sem þarf að meta og ε er tilviljunaráhrif. Líkön geta verið parametric, þar sem fallformið er fyrirfram tilgreint, eða non-parametric, þar sem fallformið er ekki fyrirfram ákveðið. Dæmi um parametric líkan eru línuleg líkan, veldishæf líkan og logistískt líkan fyrir líkur. Non-parametric líkan leyfa fallið að þróast að stærðfræðilegri uppbyggingu úr gögnum.

Til að meta gildi breytnanna og líkanið eru notaðar ýmsar aðferðir, þar á meðal leit að gildum sem draga úr villu milli raunverulegra gagna og líkunarspár og notkun hámarks líkindar (maximum likelihood) eða bayesian nálgun. Gæði líkanins eru metin með aðferðum eins og inngrip við gagnaúrval, hlutlausa fráviki og kross-sannprófun.

Aðgerðarlíkön eru notuð víðsvegar, meðal annars í efnahags- og samfélagsvísindum til að spá fyrir um hegðun eða ákvarðanir, í eðlis- og verkfræði til að líkja kerfum eða hanna tækni og í líffræði til að lýsa dosa- eða fjöldvatnsferli. Helstu áskoranir eru misskilningur á fallformi, oflíkurnar eða ofnothæfni, og áreiðanleiki fyrirspár í nýjum aðstæðum.

See also: regression analysis, statistical modeling, model selection, overfitting.