óvissuþáttum

Óvissuþættir eru þeir þættir sem valda óvissu í mælingum, útreikningum, forspá og ákvarðanatöku. Í íslenskri vísindalegri umræðu er hugtakið notað til að lýsa öllum þáttum sem geta breytt eða dregið úr réttmæti niðurstaðna.

Helstu uppsprettur óvissuþátta eru mælingarvilla eða takmörkuð nákvæmni tækja; breytileiki í gögnum eða í þýði; líkanaleiðir og forsendur sem eru ekki fullkomin eða nákvæm; skortur á gögnum eða ófullkomnar aðferðir; og framtíðar aðstæður eða náttúrulegur breytileiki sem er óútskýran.

Til að meðhöndla óvissuþætti beita vísindin oft óvissugreiningu, sem sýnir líkur eða dreifingu útkomu; næmnigreiningu sem lýsir áhrifum einstakra þátta; og tilvikshugmyndir eða scenarióvissur sem hjálpa til við að meta mögulegar útkomur og óvissu. Með því að upplýsa um óvissu og vinna með hana getur mati og ákvarðanataka orðið sanngjarnari og gegnsærri.

Óvissuþættir hafa áhrif í mörgum greinum, þar á meðal umhverfis- og veðurfræði, læknis- og heilsuvísindum, hagfræði og verkfræði. Með skýrri mynd af óvissu og meðferð hennar eykst öryggi og trúverðugleiki ákvarðana.

Sjá einnig: óvissa, mælingarvillur, óvissugreining, forspá.