þróunarfræði

Þróunarfræði er grein líffræði sem rannsakar sögu lífs á jörðinni og þær breytingar sem lífverur hafa orðið fyrir í gegnum tíðina. Hún fjallar um uppruna nýrra tegunda og hvernig þær tengjast forfeðrum sínum. Kjarninn í þróunarfræði er hugmyndin um náttúruval, sem Charles Darwin og Alfred Russel Wallace settu fram á 19. öld. Samkvæmt þessari kenningu lifa þær lífverur sem hafa bestu eiginleika til að aðlagast umhverfi sínu lengur og fjölga sér meira, og þar með berast þessir hagstæðu eiginleikar til næstu kynslóða.

Rannsóknir í þróunarfræði byggja á víðtækum sönnunargögnum úr ýmsum áttum. Jarðsögulegar rannsóknir á steingervingum gefa glögga mynd af lífi fyrri tíma og hvernig lífverur hafa þróast. Samanburður á líffræðilegri uppbyggingu mismunandi tegunda, svokölluð líffræðileg samlíking, bendir til sameiginlegs uppruna. Nútíma þróunarfræði nýtir sér einnig erfðafræði og samanburð á DNA til að skilja ætterni og þróunarsambönd milli lífvera.

Þróunarfræði er ekki aðeins grundvallaratriði í líffræði heldur hefur hún einnig mikilvæga hagnýta notkun. Til dæmis skiptir hún máli í læknisfræði, sérstaklega við rannsóknir á sjúkdómum og þróun lyfja, þar sem þróunarmynstur baktería og veira getur haft bein áhrif á útbreiðslu og meðhöndlun sjúkdóma. Einnig skiptir hún máli í landbúnaði og verndun líffræðilegs fjölbreytileika.