yfirvinnu

Yfirvinnu, eða yfirvinna, er vinna sem fer fram utan venjulegs vinnutíma eða utan samningsbundins ráðningartíma. Hún felur oft í sér tíma sem er ekki hluti af reglulegum vinnutíma sem starfsmaður og vinnuveitandi hafa samið um. Yfirvinnu getur verið skipulögð fyrirfram samkvæmt kjarasamningum eða ráðningarsamningi, en hún getur einnig komið upp í neyð eða brýnum þörfum.

Lagalegur rammi og framkvæmd: Yfirvinna er hluti af íslenskri vinnulöggjöf og kjarasamningum. Í flestum tilvikum þarf samþykki eða samráð við starfsmaður áður en yfirvinna hefst, þó í neyðartilvikum megi hún stundum vera nauðsynleg. Sértakar reglur um yfirvinnu eru í kjarasamningum sem ákveða hvaða yfirvinna er leyfð, hvenær og hvernig hún skuli framkvæmd.

Greiðsla og frítími: Yfirvinna er oft greidd með hækkun launa eða með frítíma í stað launagreiðslu, og hvernig þetta er gert er ákvarðað af kjarasamningi eða ráðningarsamningi. Í sumum tilfellum er samið um tiltekinn þætt inn í greiðslukerfi eða frítíma sem tryggir réttindi starfsmanna.

Hvíld og takmörkun: Lög og samningar mæla fyrir um hvíldartíma milli vaktatíma og um daglega eða viku hvíld. Yfirvinna sem er of mikil getur haft neikvæð áhrif á heilsu og öryggi, og því eru oft hámarksreglur og takmörkun á fjölda klukkustunda yfirvinnu innan ákveðins tímabils, auk reglna um næturvakt og hvíld.

Framkvæmd og réttindi: Starfsfólk ætti að hafa aðgang að skráningu yfir yfirvinnu og að greiðslu sé háttað samkvæmt samningi. Ef ósætti ríkir geta starfsmenn leitað til verkalýðsfélags, eftirlitsaðila eða vinnuveitanda til úrbóta.