vítamínum

Vítamín eru lífrænar næringarefni sem nauðsynleg eru til að halda efnaskiptum, vexti og heilsu í jafnvægi. Maðurinn þarf þau í litlum skömmtum, og líkaminn framleiðir sum þeirra í litlum mæli eða ekki neitt, svo þau þurfa að koma frá fæðunni. Vítamín gegna fjölmörgum hlutverkum, oft sem cofaktorar í ensímum eða sem verndarar gegn humyndun og skemmdum. Þau geta einnig haft áhrif á augu, húð, taugakerfi og beina.

Vítamín eru venjulega flokkruð í tvo helstu meginflokka eftir eðli sínu: vatnsleysin vítamín (t.d. C-vítamín og B-vítamín) sem leysast upp í vatni og þarf að endurnýja daglega; og fitaleysin vítamín (A-, D-, E- og K-vítamín) sem leysast upp í feitu og eiga oft eftir að dreifa sig í líkamann og safnast upp. Rétt skor og nægjanlegt inntak eru háð mataræði og lífsháttum.

Helstu uppsprettur eru fjölbreyttar: grænmeti, ávextir, heilkorn, mjólk og mjólkurvörur, kjöt, fiskur, egg og jurtir. D-vítamín er einnig framleitt af húðinni við sólbað. Fæðubætur eru stundumNotaðar til að tryggja nægi, sérstaklega fyrir veganar eða þegar matur er takmarkaður, en best er að fá vítamín úr fjölbreyttu fæði.

Of mikil neysla getur valdið eitrun, sérstaklega þegar um er að ræða fitaleysin vítamín. Regluleg leiðbeiningar um daglegt inntak eru mismunandi eftir aldri, kyni og lífsstigi.