vaxtarhraði

Vaxtarhraði er mælikvarði á því hversu hratt ákveðin stærð vex yfir ákveðið tímabil. Hann er algengur í hagfræði, líffræði og demógrafíu og réttlætir sér sem hlutfallsleg breyting, oft gefin sem prósenta á tímaeiningu. Hvort sem um er að ræða fjölda einstaklinga, framleiðslu eða verðlag, er vaxtarhraði reiknaður með upphafsgildi N0 og lokagildi Nt.

Algengar aðferðir til útreiknings eru: Einfalda vaxtarhraðinn g = (Nt - N0) / N0, sem gefur hlutfallslegt upphafsaukning. Ef g er gefið sem prósenta er g% = ((Nt / N0) - 1) · 100. Fyrir samfellt vaxtarhraða er r = (ln Nt - ln N0) / t, og fyrir árlega heildarvöxt (CAGR) er CAGR = (Nt / N0)^(1/t) - 1. Þessar aðferðir gefa mismunandi nálganir eftir náttúru gagnanna og tímabilinu.

Notkun vaxtarhraða spannar mörg svið. Í demógrafíu lýsir hann ævistöðu þjóða eða ættbálka; í hagfræði metur hann vöxt vergri landsframleiðslu, fyrirtækja vöxt eða fjárfestingaafköst; í líffræði lýsir hann fjölgun stofna eða vöxt lífvera. Mikilvægt er að greina milli raunvaxtarhraða (nýtt fyrir verðbólgu leiðréttingu) og nafnvaxtarhraða, og að huga að því hvort línuleg eða samfelldur vöxtur er viðeigandi fyrir viðkomandi gildi.

Vaxtarhraði er grundvallarhugtak sem gerir notendum kleift að bera saman þróun yfir tíma og spá fyrir um framtíðarþróun, með skýrum forsendum um upphafspunkt, tímabil og gagnasöfn.