vöðvum

Vöðvar eru vöðvavefur sem stýrir hreyfingu, viðheldur stöðu og stuðlar að ýmsum líffæraferlum. Þeir skiptast í þrjá meginflokka: beinagrindarvöðvar (viljastýrðir vöðvar sem festast við beinin og sjá um hreyfingu), sléttir vöðvar (óviljastýrðir, finnast í innri líffærum og æðakerfi) og hjartavöðvi (sem hinn sérstaki vöðvi hjarta sem pumpar blóði). Beinstakir og slægur vöðvar eru mikilvægur þáttur í hreyfingu og mætti einnig nefna að sléttir vöðvar stjórna mörgum líffærastarfsemi sem krefst stöðugleika og samdráttar.

Vöðvarnir eru gerðir úr vöðvafrumum sem kallast fibrar og raða sér í vöðva sem umlukti er bandvef. Inn í hverjum vöðva eru sarcomera sem innihalda aktín- og myósínþræði. Taugakerfið ítaugar vöðvafrumur með taugamótum; boðspenna berst til taugamóts og losar boðefnið acetýl-kólín sem opnar Ca2+-göng og hefja samdrátt.

Samdráttur byggist á samverkun aktíns og myósíns innan sarcomera. Ca2+-jónir sem koma úr sarcoplasmíska neti valda því að myósínþræðirnir geta gripið til aktíns og dregið þau saman, sem leiðir til samdráttar. ATP veitir orkuna sem þarf til að grípa og sleppa myósín og endurnýjar orkuna við hvert skref. Þegar samdrátt er liðinn eða boðefni hverfa, dælist Ca2+ aftur í frymi og vöðvinn slakar.

Vöðvar afla orkunnar með mismunandi búskap: ATP, kreatínfosfat og efnaskipti í hvatberum (glýkólýsa og súrefnisfrumugerð). Langvarandi starfsemi krefst meiri súrefnis og myndast minnkun í hörku en endurnýjun gerist. Vöðvavöxtur og þol bættast með æfingu; vöðvar geta þyggst með aukinni stærð og þéttingu, en óæfing getur valdið minnkun og vöðvatapi.