tölvuárásir

Tölvuárásir eru ólöglegar tilraunir til að komast yfir, trufla eða eyðileggja tölvu- eða netkerfi, eða til að afla persónuupplýsinga. Þær geta beinst að einstaklingum, fyrirtækjum eða stofnunum og hafa oft víðtækar afleiðingar fyrir öryggi, efnahag og traust til samfélags.

Helstu gerðir tölvuárása eru: malware sem smitar kerfi (t.d. vírusar og trojana) og ransomware sem læsir gögn og krefst lausnargjald; phishing og aðrar félagslegar árásir sem miða að því að fá notendur til að gefa upp lykilorð eða persónuupplýsingar; netárásir eins og DDoS sem trufla eða loka þjónustu; zero-day árásir sem nýta óþekkta veikleika í hugbúnaði; og birgðakeðjusárásir sem hafa áhrif á mörg kerfi í gegnum ótryggðar vörur eða þjónustu.

Markmið tölvuárása eru fjölbreytt: fjárhagslegur ávinning (t.d. lausnargjald eða fjársvik), persónuupplýsingar, trufla starfsemi eða eyðileggja traust; njósnir fyrir fyrirtækjum eða stofnunum.

Áhrifin geta verið alvarleg: fjárhagslegt tjón, skaði á persónuvernd og trausti notenda, og aukin kostnaður við viðhald og varnir.

Varnir: regluleg kerfisuppfærslur og patch management, öryggisafrit, dulkóðun gagna, MFA og takmörkun aðgangs, góð öryggisstefna, fræðsla notenda, nettöryggisráðstafanir og vel útfærð viðbragða- og endurreisnaráætlanir.

Dæmi: Stuxnet (2010) var hernaðarleg tölvuárás sem reyndi að hindra kjarnorkuverkefni; WannaCry (2017) smitaði mörg Windows-tölvur og læsti þau; NotPetya (2017) valdi alvarlegu tjóni; SolarWinds-árásin (2020) leiddi til uppsprettu fjölda stofnana.