tegundamyndun

Tegundamyndun er ferli sem leiðir til myndunar nýrra tegunda. Hún á sér stað þegar stofnar sem eiga sama forveri þróa langvarandi erfðafræðilega aðgreiningu og hindranir á kynæxlun milli stofnanna byggjast upp. Þegar genflæði milli stofnanna minnkar eða hverfur vex munur í erfðafræði og líffræði, og nýjar tegundir geta myndast.

Helstu gerðir tegundamyndunar eru allópatrískar, sympatrískar, parapatrískar og peripatrísk. Allópatrískar tegundamyndun verður þegar landfræðilegar hindranir eins og eyjar, fjöll eða lönd milli landa koma í veg fyrir gene flow og stofnarnir þróast annars í mismunandi hætti. Sympatrískar tegundamyndun á sér stað innan sama landfræðilega svæðis, oft vegna sérstakra valleiða, mismunandi æxlunarega eða polyploidy í plöntum sem framkallar klíníkt erfðafræðilegt sundrung. Parapatrískar tegundamyndun á sér stað þar sem stofnar liggja nærri hvor öðrum og þróa aðgreiningu vegna mismunandi lífshátta eða umhverfisbreytinga með takmörkuðu genflæði. Peripatrísk tegundamyndun gerist þegar lítið stofn eða stofnar sem tengjast stærri stofninum aðgreinast í nýja tegund vegna einangrunar og litlar stofnanir geta aukið skilding.

Meðal fillir hindrana kynæxlunar eru prezygotic hindranir (tímabundin, hegðunarleg, aðgengi að kynfærum) og postzygotic hindranir (hybrideri eða sterility). Genaflæði minnkar einnig með drift og náttúrulegu vali sem stuðlar að fjarlægðri aðgreiningu.

Rannsóknir gefa dæmi um tegundamyndun í mismunandi umhverfum, til dæmis í eyjum, stórum stofnaskrömum og plantnuvall, þar sem polyploidy eða æxlunartengdar aðstæður leyfa hraðari myndun nýrra tegunda. Tegundamyndun er lykilatriði fyrir fjölbreytileika lífs heimsins og útskýrir hvernig lífverur hafa aðlagast mismunandi aðstæðum.