sozlashlar

Sozlashlar (sozlash) — kompyuter dasturlari, qurilmalar yoki tarmoqlar uchun ularning ishlashini foydalanuvchi yoki tizim administratorining talablariga moslashtirish maqsadida o‘rnatilgan sozlamalar to‘plami.

Ular ko‘plab kontekstlarda qo‘llaniladi: operatsion tizimlar, dasturiy ilovalar, qurilmalar, tarmoqlar. Masalan, operatsion tizimda ekran yorqinligi, ovoz, til, qulayliklar; dasturlarda xabarlar, xavfsizlik sozlamalari; qurilmalarda tarmoqqa bog‘lanish parametrleri; tarmoqlarda xavfsizlik devori (firewall), sifat nazorati (QoS) kabi byudjetlangan sozlamalar bo‘ladi.

Tuzilmalar: ular konfiguratsion fayllar (INI, YAML, JSON), registrlar, o‘zgaruvchilar muhiti, buyruq satri variantlarida saqlanishi mumkin. Sozlashlar mahalliy qurilmalarda saqlanishi bilan birga bulut orqali sinxronlashtirilishi ham mumkin.

Boshqaruv: odatda grafik interfeysdagi sozlashlar menyusi orqali o‘zgartiriladi; ba’zi hollarda xavfsiz bo‘limlarda matn asosidagi konfiguratsiya fayllarini qo‘lda tahrirlash talab etiladi. O‘zgarishlar ko‘pincha xizmatlar qayta yuklanishini yoki ish jarayonining mos ravishda moslashtirilishini talab qiladi.

Eng yaxshi amaliyotlar: zaxira nusxasini olish, o‘zgartirishlar tarixini hujjatlashtirish, nozik o‘zgartirishlardan saqlanish, maxfiylikka tegishli sozlamarni himoyalash (parollar, API kalitlari).

Sozlashlar tizimning samaradorligi, xavfsizligi, maxfiyligi va foydalanuvchi tajribasiga bevosita ta’sir qiladi; ular moslashuvchanlik va mos-kelish imkonini beradi.