qytetarë

Qytetarë janë anëtarë të një shteti ose komuniteti politik që i përkasin një bashkësie ligjore dhe që posedojnë të drejta dhe detyra të caktuara. Në kuptim të përgjithshëm, qytetarësia lidhet me lidhjen midis individit dhe shtetit, me përfshirjen në proceset publike dhe me mbrojtjen e të drejtave themelore.

Të drejtat dhe detyrat e qytetarëve ndryshojnë sipas ligjit të secilit vend, por zakonisht përfshijnë të drejtën për të votuar dhe për të kandiduar për poste publike, lirinë e shprehjes dhe të organizimit, mbrojtjen nga ligji dhe barazinë para tij, aksesin në shërbimet publike, dhe të drejtën për mbrojtje nga diskriminimi. Si detyra, qytetarët përgjigjen shpesh me respektimin e ligjeve, pagesën e taksave, dhe pjesëmarrjen në jetën sociale dhe publike, duke kontribuar në mirëqenien dhe në sigurinë e komunitetit.

Qytetarësia mund të fitohet në mënyra të ndryshme: me lindje brenda territorit të shtetit, me prejardhje nga një qytetar, ose me naturalizim duke përmbushur kriteret ligjore si rezidenca e gjatë, aftësia gjuhësore dhe kalimi i kontrolleve të sigurisë. Disa vende pranojnë edhe dual citizenship, duke lejuar qytetarisë së një personi të kombinohet me atë të një shteti tjetër, nën rregulla të caktuara.

Në praktikë, qytetarët janë pjesë kyçe e demokracisë dhe zhvillimit shoqëror, duke marrë pjesë në votime, në diskutime publike dhe në iniciativat publike për të mbrojtur të drejtat e tyre dhe të të tjerëve.