prótónið

Prótónið er jákvætt rafhleðin subatómaísk eind sem finnst í kjarna hvers atóms. Saman með nifteindum mynda prótónar og nifteindir kjarna atómsins. Fjöldi prótóna í kjarna atóms ákvarðar efnafræðilega frumefnið sem það tilheyrir, sem er þekkt sem lotukerfisnúmer frumefnisins. Hvert frumefni hefur einstakt lotukerfisnúmer. Til dæmis hefur vetnisatóm eitt prótón, helíumatóm hefur tvö prótón, og lífheimsfrumefni eins og kolefni hefur sex prótón.

Prótónið hefur lítið hleðslúmál sem er jafnt að stærð en gagnstætt hleðslúmál rafeindar. Massi prótónsins er um það bil 1.672 x 10^-27 kílógrömm, sem er um það bil 1836 sinnum massi rafeindar. Prótónið er samsett úr minni eindum sem kallast kvarkar. Sérstaklega er prótón búið til úr tveimur efri kvörkum og einum neðri kvark. Þessir kvarkar haldast saman af sterku kjarnorkuaflinu.

Uppgötvun prótónsins var gerð af Ernest Rutherford árið 1918. Hann stundaði rannsóknir á geislavirkni og benti á að kjarna atómsins virtist innihalda jákvæða eind sem vísaði síðar prótón. Prótóninn gegnir lykilhlutverki í eðlisfræði og efnafræði, þar sem hann hefur áhrif á hleðslúmál, massa og uppbyggingu atóma og sameinda.