persónufornöfnum

Persónufornöfnum (persónufornöfn) er notað til að vísa til fólks í íslensku og til þess að forðast endurtekningar í frásögn eða samræðum. Þau vísar til þessara hópa: fyrsta persóna (ég og við), annarri persóna (þú og þið) og þriðja persóna (hann, hún, það og þeir, þær, þau). Persónufornöfnin mynda grunninn í beygju íslensku og beygjast eftir persónunni sem þau vísa til, eftir tölu og eftir falli.

Nefnistarf: Í frumlög eða stofnformum eru persónufornöfnin: ég, þú, hann, hún, það, við, þið, þeir, þær, þau. Þessi form eru notuð sem frumlag í setningum, þ.e. sem节 í framlengingu eða lýsingu á því sem gerandi er. Þriðja persóna sýnir kyn í eintölu (hann = karlkyni, hún = kvenkyni) og í fleirtölu (þeir, þær, þau) sem vísa til ólíks fólks eða hluta.

Í oblique föllum (beitt hlutverk) eru til mörg elliptorð sem notuð eru eftir sagnorði eða fyrir frammistöfu fyrir fornafnið. Algeng oblique form eru mig, þig, honum, henni, því, okkur, ykkur, þá og þeim, sem vísa til andlits eða hlut sem tekur þátt í sögunni. Eignarfornöfnin sýna eign eða tengsl og eru notuð sem lýsingarorð eða sjálfstæð fornöfn; dæmi eru mín, þín, hans, hennar, okkar, ykkar og þeirra.

Sjálfsfornöfn (t.d. sjálfur, sjálf) og notkun persónufornafna í samsetningum eru einnig hluti af málkerfinu og hjálpa til við að auka merkingu eða áherslu í texta. Persónufornöfnin eru grundvallarhluti í móðurmáli og auðvelda skýra og stuttri málnotkun.