parlementarny

Parlamentarny system rządów to układ państwa, w którym władza wykonawcza pochodzi z parlamentu i pozostaje przed nim odpowiedzialna. Rząd, zwykle na czele z premierem, powstaje z partii lub koalicji posiadającej większość w parlamencie i musi utrzymać jego poparcie. W praktyce oznacza to ścisłą zależność między rządem a izbą ustawodawczą.

Najważniejsze cechy to możliwość odwołania rządu przez parlament (wotum zaufania lub wotum nieufności), a także mechanizmy zapewniające koalicję i stabilność polityczną. Szefem państwa jest najczęściej monarcha lub wybrany prezydent o ograniczonych uprawnieniach, podczas gdy premier jest szefem rządu i odpowiada za politykę i wykonanie decyzji parlamentu.

Systemy parlamentar­ne występują w różnych formach. W państwie o monarchii konstytucyjnej (np. Wielka Brytania, Szwecja) oraz w republikach (np. Niemcy, Indie, Kanada) rząd zależy od poparcia parlamentu, a funkcje reprezentacyjne głowy państwa często są ceremonialne.

Parlamentarny model kontrastuje z systemem prezydenckim, w którym prezydent jest wybierany niezależnie i może mieć znaczną samodzielność władzy wykonawczej. W parlamencie stabilność rządu zależy od koalicji i poparcia parlamentarnego; w skrajnych przypadkach prowadzi to do częstych rekonstrukcji gabinetów.