nætursvefn

Nætursvefn er sá hluti svefns sem menn fæða yfir nóttina og er grundvöllur líffræðilegrar heilsu. Svefnin er skipulagður í endurtekin svefnstig sem mynda svefnhringina. Hver hringur varir um 90 mínútur og samanstendur af NREM-svefni (stig N1, N2 og N3) og REM-svefni. NREM-svefn skiptist: N1 er léttur svefn, N2 dregur úr ytri örvun, og N3 er djúpur svefn sem mikilvægur fyrir líkamlega endurnýjun. REM-svefni fylgir oft og einkennist af hraðri augnhreyfingu, draumum og aukinni hugrænni virkni.

Í nóttinni endurtaka svefnhringirnir sig, og í upphafi nætur er hlutfall djúps NREM-svefns hærra. Síðar verður REM-svefn algengari og lengist, sem styður minni- og hugræna úrvinnslu. Með hverjum hring myndast tengsl milli heilasvæða sem styrkja lærdóm, minni og vellíðan.

Circadian ritmið stjórnast af ljósi og myrkra; myrkur eykur framleiðslu melatóníns sem gerir okkur syfja. Ljós eða skyndileg vakning getur truflað ritmann. Ráðlagður svefntími fyrir fullorðna er 7-9 klukkustundir á nóttu, en börn og unglingar þurfa meira.

Góð nætursvefn stuðlar að einbeitingu, minni og geðslagi, bættri ónæmishvörfun og efnaskiptum. Svefnleysi og langvarandi skortur geta leitt til daglegra vandamála, minnkaðs starfsárangurs, aukinnar áhættu á offitu, sykursýki og hjarta- og æðasjúkdómum.

Ráð til bættrar svefns: fara reglulega í sama svefntíma, viðhalda kælt og myrkkt herbergi, nota rútínur fyrir svefn, takmarka skjánotkun og koffín eftir kvöld, og hreyfa sig reglulega. Ef langvarandi svefntruflanir standa yfir er ráðlegt að leita ráða hjá lækni eða sæfnrannsókna.