normën

Normën është forma definite e fjalës norma në gjuhën shqipe, dhe përdoret për të përshkruar një standard, një rregull ose një matje të pranuar në një kontekst të caktuar. Ajo shërben për të identifikuar një parim apo një kufi që një sistem, një projekt ose një sjellje duhet të respektojë. Në përdorime të përditshme dhe shkencore, termi “norma” njihet në kuptime të ndryshme nga ligjet dhe sjelljet shoqërore deri te karakteristikat matematike.

Në matematikë, norma (norma e një vektori) është një funksion që i atribuon çdo vektori një gjatësi jonegative. Ajo përmbush pozitivitetin, homogeneitetin dhe inequalities së tretë, duke siguruar një matje të largësisë ose madhësisë së një objektiv matematikor. Ekzistojnë versione të ndryshme të normave, si norma Euclidiane (L2), norma L1 (Manhattan) dhe norma максимale (L∞), të cilat përdoren në hapësira vektoriale të ndryshme dhe analizë funksionale.

Në shkenca sociale dhe juridike, norma shpesh i referohet një rregulli ose standardi shoqëror dhe ligjor. Normat sociale përcaktojnë sjelljet e pritshme brenda një komuniteti, ndërsa normat ligjore përbëhen nga rregulla dhe obligime të vendosura nga shteti. Etika normative studion principet që udhëzojnë të drejten apo të gabuarën dhe si duhet të veprohet në mënyrë ideale. Për përdoruesit e gjuhës shqipe, “norma” ose forma definite “norma” në frakturat “normën” shërben për t’iu referuar këtyre koncepteve në mënyrë të saktë gramatikore.