mítókondríur

Mítókondríur eru himnukyrtar frumulíffræðilegar líffærakorn sem finnast í meirihluta heilkjarnafrumna. Þau eru oft kölluð "orkuver frumunnar" þar sem aðalhlutverk þeirra er að framleiða aðalorkugjafa frumunnar, adenósíntrífosfat (ATP), í gegnum ferli sem kallast frumuöndun. Þetta er ómissandi ferli fyrir flestar lífstarfssemi.

Mítókondríur eru einstakar meðal líffræðilegra frumulíffræðilegra líffærakorna vegna þess að þær hafa sitt eigið DNA, þekkt sem mítókondríal DNA (mtDNA), sem er aðskilið frá kjarnorkufrumunnar DNA. Þau hafa einnig eigin ríbósóm og geta framleitt nokkur eigin prótein. Þessi eiginleiki bendir til uppruna þeirra, þar sem talið er að mítókondríur hafi þróast úr frumstæðum bakteríum sem gengu í samlífi við forvera heilkjarnafrumna fyrir milljónum ára, samkvæmt innbyggðu-örveru kenningunni.

Fyrir utan orkuframleiðslu hafa mítókondríur einnig hlutverki í öðrum mikilvægum frumuaðgerðum, þar á meðal frumudauða (apoptosis), kalsíumjafnvægi og framleiðslu á hita. Mítókondríur hafa sérstaka tvöfalda himnustærð. Innri himnan er sterklega felling, sem eykur yfirborðsflatarmál og gerir kleift að framleiða meiri ATP. Þessar fellingar eru kallaðar kristur. Skortur á starfsemi mítókondríur getur leitt til ýmissa sjúkdóma, oft kallaðir mítókondríusjúkdómar, sem geta haft áhrif á marga líkamskerfi.