mæliaðferðar

Mæliaðferðir eru ferlar og aðferðir til að ákvarða magn eða eiginleika með mælingu og samanburði við staðal eða viðurkenndan mælieining. Þær eru grundvöllur mælinga í vísindum, tækni og iðnaði og miða að því að framleiða nákvæmar, réttmætar og rekjanlegar niðurstöður. Mæliaðferðir felast oft í vali á mælitækjum, aðferðum og verklagsreglum sem tryggja rekjanleika, endurtekningu og upplýsingar um óvissu.

Flokkun mæliaðferða byggist oft á eðli mælingarinnar. Beinar aðferðir mæla gildi beint með mælitækjum, til dæmis lengd með mælibandi eða þyngd með vigt. Óbeinar aðferðir byggja á tengslum eða útreikningum út frá öðrum mælingum, til dæmis þegar mæld eru einkenni sem ekki eru auðveldlega mæld beint. Aðferðir geta verið primary- eða secondary-mæliaðferðir; primary aðferð er sú sem rekja má beint til SI-stöðlunar, en secondary byggir á kalibreringu gegn öðrum mælingum. Dæmi um mælingar eru lengd, massi, hitastig, efnagreiningar og bragð- eða útfjöldunartækni.

Ferlið nær frá upphaflegri skilgreiningu á mælingunni til lokaniðurstöðu. Það inniheldur val á aðferð, fyrirkomulag mælinga, kalibreringu og rekjanleika til SI-stöðla, mat á óvissu og skýrslu. Réttur rekjanleiki til staðla og vel metin óvissa eru lykilatriði til að tryggja samanburð milli staða og tækja.

Notkun mæliaðferða nær víða frá vísindarannsóknum og þróun til gæðaeftirlits, framleiðslu og reglulegra mælinga í mörgum greinouknum. Gæði aðferða, nákvæmni og rekjanleiki ráða oft úrslitum og trausti í niðurstöðum.