mítókondríurnar

Mítókondríurnar eru smáar líffræðilegar byggingar sem finnast í næstum öllum frumum lífvera, bæði einfrumungum og fjölfrumungum. Þær eru oft nefndar „orkuver“ frumunnar vegna þess að þær gegna lykilhlutverki í framleiðslu á aðgengilegri orku, aðallega í formi ATP (adenósín þrífosfat). Þessi orka er nauðsynleg fyrir fjölmörg frumustarfsemi, þar á meðal vöðvasamdrátt, taugaboð og efnabreytingar.

Mítókondríurnar hafa tvöfalt himnukerfi. Ytri himnan er slétt og gegndræp, en innri himnan er mjög fellinguð og myndar kristur sem auka yfirborðsflatarmál til að auka skilvirkni orkuframleiðslunnar. Milli þessara tveggja himna er svæði sem kallast millihimnurými. Innan við innri himnuna er fylking, vökvalíkur vökvi sem inniheldur ensím, ríbósóm og mítókondríal DNA (mtDNA).

Ferlið við að framleiða orku í mítókondríunum er kallað frumuöndun. Þetta er margþætt ferli sem byrjar með niðurbroti næringarefna eins og glúkósa og fitusýra. Í gegnum röð efnahvörfa, þar á meðal Krabbhringinn og rafeindaflutningskeðjuna, er orkan sem losnar úr næringarefnum notuð til að búa til ATP. Mítókondríurnar eru einnig þátttakendur í öðrum mikilvægum frumustarfsemi, svo sem kalsíumjafnvægi, frumudauða (apoptosis) og framleiðslu á hita. Vegna þessarar fjölbreytilegu hlutverka eru mítókondríurnar afar mikilvægar fyrir heilbrigði og starfsemi frumna og þar með allra lífvera.