losowanie

Losowanie to proces wyłaniania lub wybierania spośród zestawu możliwości w sposób losowy. W praktyce chodzi o takie zdeterminowanie wyniku, aby każda jednostka miała identyczną szansę powodzenia. Stosuje się je w celach decyzyjnych, przy przydzielaniu nagród oraz w procesach badawczych i statystycznych.

Najczęściej spotykane metody to losowanie manualne, na przykład wrzucanie kart, losów lub kulek do kapelusza lub folderu; metody mechaniczne, takie jak bębny z kulkami lub specjalne maszyny do losowania; oraz metody elektroniczne oparte na generatorach liczb losowych (PRNG) lub kryptograficznych (CSPRNG). Aby zapewnić wiarygodność wyników, stosuje się jawne procedury, nadzór niezależny, zabezpieczenia przed manipulacją i dokumentację. Często wykonuje się także testy losowości i audyty.

W kontekście prawa i administracji losowanie bywa wykorzystywane w loteriach, konkursach promocyjnych, a także w pewnych procedurach selekcji pracowników czy uczestników badań. W statystyce losowanie ma kluczowe znaczenie dla uzyskania reprezentatywnej próby, na przykład w prostym losowaniu losowym lub w wariantach takich jak losowanie warstwowe.

Historia losowania sięga starożytności, gdzie losy były używane do podejmowania decyzji lub rozstrzygania sporów. Współcześnie pojęcie to łączy tradycyjną intuicję przypadkowości z nowoczesnymi metodami zapewnienia rzetelności i transparentności.