leitarvélum

Leitarvél er vefþjónusta sem hjálpar notendum að finna efni á netinu. Hún svarar fyrirspurnum með því að leita í gagnasafni sínum og birta niðurstöður í röð sem telst mest viðeigandi fyrir leitarorðin.

Hvernig hún virkar: Leitarvélar safna gögnum með vefkrellingu (crawl), þar sem forrit fara yfir vefi og safna texta, myndum og metadata. Safnið er síðan geymt og skipulagt í gagnagrunni (index). Þegar notandi slær inn fyrirspurn, vinna reiknirit vélarinnar úr indexinu og raða niðurstöðunum eftir því hversu vel þær uppfylla spurninguna. Niðurstöður geta innihaldið stuttan útdrátt (snippet) og tengla til upprunalegu síðunnar.

Flokkun og áhrif: Leitarvélar eru almennt dreifðar (almennar) eða sérhæfðar (vertical). Sumir nota metasearch sem sækir niðurstöður úr mörgum vélum samtímis. Notkun og þróun hefur haft áhrif á hvernig upplýsingum er aflað, hvernig vefsíður eru hannaðar og markaðssetning. SEO (leitarvélabestun) er oft notað til að bæta sýnileika.

Saga: Fyrstu leitarvélar urðu til á níu- til tíu áratugnum, t.d. Archie (1990) og Altavista (1995). Google, sem kynnti PageRank árið 1998, hafði djúpstæð áhrif á nútíma leit. Persónuvernd og öryggi: Leitarvélar safna fyrirspurnum og notendainntaki sem hafa áhrif á friðhelgi og hvernig upplýsingar eru sýndar, og vakti þessi þróun umræðu um einkalíf á netinu.