leitarvél

Leitarvél er tölvukerfi sem gerir notendum kleift að leita að upplýsingum á vefnum. Hún safnar gögnum um vefsíður, byggir upp gagnagrunn sem inniheldur skráð efni þeirra, og vinnur úr beiðnum notenda til að birta niðurstöður í röð sem byggist á samræmi við spurninguna og trausti heimildanna.

Vefkönnun er fyrsti þáttur leitarvélarinnar: vélin könnar netið, fylgir tenglum og safnar texta, titlum, lýsigögnum og annarri upplýsingu. Næst er skráning eða vísun; gögnin eru sett upp í gagnagrunn sem auðveldar hraða leit. Þegar notandi sendir beiðni leitar vélin í gagnagrunninum, metur hún þætti eins og samræmi orða, samhengi, gæði heimildanna og hversu nýleg síða er, og raðar niðurstöðunum eftir því hversu vel þær svara spurningunni. Niðurstöðurnar eru oft kallaðar leitarniðurstöður.

Saga leitarvéla nær til 1990‑áranna með kerfum eins og Archie og AltaVista. Google þróaði PageRank-kerfið sem metur mikilvægi síða eftir tengslaneti þeirra, og markaði nýjan tíma í leit. Í dag nýta leitarvélar oft vélarnám og náttúrulega máltöku til að skilja spurningar betur, bæta persónuvernd og staðbundna leit, og gera úrval niðurstaðna sífellt tilkomuminna.

Áhrif og notkun leitarvéla eru mikilvæg fyrir vefsögu og notendur: notendur treysta oft fyrstu niðurstöðum, og fyrirtæki leitast við að hámarka sýnileika sína með sérsniðnum aðferðum sem kallað er SEO. Friðhelgi og persónuupplýsingar eru umfjöllunarefni, þar sem leitarvélar safna oft gagna um notkun og valdefna notendum valkosti til að takmarka söfnun og sporna gegn misnotkun.