kufizimet

Kufizimet janë rregulla, kushte ose limite që kufizojnë fushën e veprimit të një sistemi, procesi ose aktiviteti. Ato mund të vijnë nga ligji, nga standardet teknike, nga marrëveshjet ndërmjet palëve ose nga pritjet kulturore. Në përgjithësi, kufizimet synojnë të kontrollojnë rreziqet, të ruajnë burimet dhe të sigurojnë funksionim më të qëndrueshëm të sistemeve.

Termi kufizim vjen nga folja kufizoj dhe do të thotë të bësh diçka të kufizuar ose të ngushtësh mundësitë. Në shqip përdoren format kufizimet për të përfaqësuar grupin e këtyre rregullave ose kushteve.

Ndër fushat ku përdoren kufizimet përfshihen matematika dhe shkenca kompjuterike (kufizime lineare, kufizime të burimeve në optimizim), ligji dhe politika publike (kufizime të të drejtave, licenca dhe ndalesa të veprimeve të caktuara), si dhe jeta sociale dhe kulturore (norma sociale dhe pritjet për privatësinë). Në inxhinierinë dhe projektimin teknik kufizimet tregojnë kufijtë në dimensione, kapacitet dhe performancë.

Ndër efektet e kufizimeve janë sigurimi i sigurisë, mbrojtja e të drejtave dhe racionimi i burimeve; nga ana tjetër, kufizimet mund të kufizojnë lirinë, inovacionin ose aksesin e shërbimeve nëse janë tepër të rrepta ose të paqarta. Administrimi dhe zbatimi i tyre shpesh kërkojnë mekanizma kontrolli dhe transparencë.

Shih gjithashtu kufizime të tjera ligjore, teknike dhe sociale që trajtojnë tematika të kufizimeve dhe mënyrat e menaxhimit të tyre.