kjarnastjórnun

Kjarnastjórnun er hugtak sem lýsir stjórnun, reglugerðum og stofnana sem varða kjarnorku—frá framleiðslu og rannsóknir til meðferðar kjarnorkuúrgangs og öryggis- og friðarmála. Hún tekur til stefnumótunar, framfylgd reglum, eftirlits og samvinnu sem tryggir að kjarnorkuvirksemi fari fram á öruggan, ábyrgðarsaman og heilsusamlegan hátt.

Markmið kjarnastjórnunar eru að tryggja friðsamna og örugga notkun kjarnorku, fyrirbyggja útbreytingu kjarnorkuvopna, vernda gegn geislun og slys, og stuðla að traustum, gagnsæjum og sjálfbærum rekstri sem tekur tillit til heilsu, umhverfis og samfélagslegra hagsmuna.

Lagakerfi og regluverk kjarnastjórnunar byggist á alþjóðlegum skjólstæðum og stofnunum eins og alþjóða geislaöryggis- og kjarnorkueftirlitsstofnunun (IAEA), NPT-samningnum og öðrum tengdum samnings- og stofnanaböndum. Innan lands eru uppbyggð sjálfstæð öryggis- og eftirlitsstofnanir, leyfisveitingar, reglur um öryggi og rekstraröryggi, reglulegt eftirlit og neyðarviðbúnað.

Vopna- og öryggisábyrgð, útflutningsstjórnun, geislavarnir, úrgangsstjórn og endanleg geymsla kjarnorkuúrgangs eru mikilvæg stjórnarverkfæri. Gagnsæi, gagnaskipti upplýsinga, regluleg skýrslugerð og þátttaka almennings og hagsmunaaðila við framkvæmd kjarnastjórnunar stuðla að trausti og ábyrgð.

Ísland hefur engan kjarnorkuvirkniverkefni og byggir í staðinn á jarðhita og vatnsafli. Kjarnastjórnun hér snúist mest um geislavarnir, öryggisráðstafanir og fullnustu alþjóðlegra skuldbindinga með samræmi við IAEA og NPT, auk samvinnu við nágranna og þjóðaþegna samkvæmt þekkingu og áherslum sem gæta öryggis, heilsu og umhverfis.