karbónýlhópur

Karbónýlhópur, einnig þekktur sem karbónýl-eining, er mikilvægur virkur hópur í lífrænni efnafræði. Hann samanstendur af einu kolefnisatomi sem er tvítengt við eitt súrefnisatóm. Þessi tvítenging, sem táknuð er með C=O, er skautuð vegna þess að súrefni er raun-sæknara en kolefni, sem leiðir til þess að súrefnisatóm ber hálf-neikvæða hleðslu og kolefnisatóm ber hálf-jákvæða hleðslu.

Karbónýlhópurinn er að finna í ýmsum flokkum lífrænna efnasambanda, þar á meðal aldehýðum, ketónum, karboxýlsýrum, esterum, amíðum og súrklóríðum. Í aldehýðum er karbónýlhópurinn bundinn við að minnsta kosti eitt vetnisatóm. Í ketónum er karbónýlhópurinn bundinn við tvö kolefnisatóm. Í karboxýlsýrum er karbónýlhópurinn bundinn við hýdroxýlhóp (-OH).

Skautun karbónýlhópsins gerir hann fyrir sérstakar efnahvörf. Hálf-jákvæða kolefnisatomið er móttækilegt fyrir nukleófílum, sem eru efnafræðilegar tegundir sem hafa auka rafeindir og eru aðsóknar að jákvæðum hleðslum. Mikilvægar afleiðingar karbónýlhópsins eru til dæmis nukleófílísk viðbótarhvarf, sem eru algeng í aldehýðum og ketónum.

Karbónýlhópurinn er einnig mikilvægur í líffræðilegum kerfum. Hann er til dæmis að finna í glúkósa og öðrum sykrum, sem og í DNA og RNA byggingareiningum. Margir ensímhvarf í líkamanum fela í sér þátttöku karbónýlhópsins. Hann gegnir því hlutverki í lífefnafræði og efnaskiptum.