kahjumlik

Kahjumlik — biznesda yoki moliyaviy faoliyatda foydadan ko‘proq xarajatlar bo‘lib, daromadlar ularni qoplamagan holatda yuzaga keladigan holatdir. Bu atama odatda moliyaviy hisobotlar va biznes tahlillarida ishlatiladi. "Kahjum" so‘zi yo‘qotish yoki zararni anglatadi; "-lik" qo‘shimchasi esa holat yoki sifatni ifodalaydi.

O‘lchov va ko‘rsatkichlar. Biznesda kahjum natijasi odatda sof zarar (net zarar) ko‘rinishida ifodalanadi: sof zarar = umumiy xarajatlar - umumiy daromadlar. Ba’zan qisqa vaqtli yoki sezilarli darajada chala foyda ham kahjum sifatida qabul qilinishi mumkin. Sof zarar nisbiy ko‘rsatkichlar orqali tahlil qilinadi, masalan, daromadlar ulushi yoki rentabillik ko‘rsatkichlari salbiy bo‘lganida.

Turlari. Kahjumlik ixtiyoriy yoki o‘z-o‘zidan yuzaga kelishi mumkin: qisqa muddatli (sezoni yoki bozor sharoitlaridan kelib chiqadigan) kahjum, shuningdek uzoq muddatli yoki strukturaviy kahjum (tizimiy xarajatlar yuqori bo‘lgan hollarda).

Sabablari. Bozor talabi pasayishi, raqobat kuchayishi, xarajatlar oshishi, barqaror daromadlarning yo‘qolishi, narxlar siyosatining nosozligi, valyuta kurslarining o‘zgarishi hamda ishlab chiqarish samaradorligining pasayishi kahjumlikka olib kelishi mumkin.

Ta’siri va javob choralari. Uzluksiz kahjum aktsiyadorlik kapitalining kamayishiga, qarz shartlarining qiyinlashishiga, kompaniyaning tirik qolishi yoki bankrotlik xavfining oshishiga olib kelishi mumkin. Qarorlar qatoriga xarajatlarni qisqartirish, daromad o‘sishini rag‘batlantirish, narx siyosatini qayta ko‘rib chiqish, jarayonlarni optimallashtirish yoki kapital kiritish kiradi. See also: foyda, rentabillik, moliyaviy hisobotlar.