hálfforsetaræði

Hálfforsetaræði, eða semi-presidentialism, er stjórnskipunarlegt kerfi sem blandar einkennum forsetaræðis og þingræðis. Í slíku kerfi er beint kosinn forseti sem gegnir verulega hlutverki í utanríkismálum og stundum í framkvæmd, en ríkisstjórn, leiðd af forsætisráðherra, er ábyrg gagnvart þinginu og stýrir daglegri stjórnun. Valdajafnvægið milli forseta og ríkisstjórnar getur valdið mismunandi samspili eftir landi: stundum eru aukin völd forsetans háð samvinnu eða samstöðu milli stofnana, og stundum getur cohabitation tekið yfir þegar forseti tilheyra annarri stjórnarstétt en meirihluti þingsins.

Tvær helstu gerðir hálfforsetaræðis eru: premier-presidential (Frakkland-lík) þar sem forsetinn heldur oft frekar þjóðfræðilegt hlutverk og forsætisráðherra er ábyrgur fyrir ríkisstjórninni og þingsstöðvun; og forseta-parlamentariskt hálfforsetaræði (t.d. Finnland, Portúgal, Litháen) þar sem forsetinn nýtur frekara vali í skipun ríkisstjórnar, setningu eða synjun lagafrumvarpa og áfram gegnir mikilvægu efnahags- og utanríkisvaldi, en ríkisstjórnin er samt sem áður ábyrg gagnvart þinginu.

Dæmi um lönd sem hafa eða hafa haft hálfforsetaræði eru Frakkland, Finnland, Portúgal og Litháen. Kostir kerfisins felast í sveigjanleika, dreifingu valds og mögulegri stöðugleika á milli stofnana; gallar geta felað í flóknu samspili, óvissu um ábyrgð og vandamálum við samstöðu innan stjórnkerfisins.