hjálagsögn

Hjálagsögn er sagnorð sem stuðlar að gerð setningar frekar en að standast sem sjálfstætt atvik. Í íslensku tjá þau tíma, ásýnd (aspect), röð eða hljóð í setningu og stundum möguleika eða skyldu. Þau geta bætt merkingu meginsetningarinnar með samsetningu með öðru sagnorði.

Helstu hlutverk hjálagsagna eru:

- Að mynda fullkomna tíð, eins og perfekt, með hjálagsögninni hafa eða vera ásamt lýsingarháttinum: Ég hef lesið bókina. Hér er hafa í aukahlutverki og lýsingarhátturinn gegnir aðalhlutverki í setningunni.

- Að mynda passívu eða aðrar breytingar á hreyfingu: Bókin var lesin. Hér virkar vera sem hjálagsögn til að búa til passívu.

- Að tákna framtíð eða framtíðaráhrif með hjálagsögnum eins og munu eða geta: Ég mun skrifa bréf. Hér segir munu sem framtíðartilkoma.

- Að tjá möguleika, getu eða skyldu með modal-hjálagsögn: Hann getur talað íslensku.

Dæmi:

- Ég hef lesið bókina. (hafa + lýsingarháttur+— perfekt)

- Bókin var lesin. (vera + þátíðarlýsingarháttur— passíva)

- Hún er að vinna. (vera + að + nafnháttur— framvinda)

- Ég mun skrifa bréf. (munu— framtíð)

- Hann getur talað íslensku. (getur— getu/möguleiki)

Hjálagsögnin er oft afleiðing af vera og hafa, en einnig notuð með modöl sagnorð til að breyta merkingu setningarinnar. Hún er mikilvægt tæki í íslenskri málfræði til að gefa nákvæmni í tmanum, hljóði og möguleikum setningarinnar.