gálán

Gölün, Türkçede göl isim kökünün genitif (dokuz) ya da iyelikli kullanımını gösteren bir formdur. Temelde “of the lake” ya da “lake’s” anlamına gelir ve bağlaçlı ya da isim tamlamalarında ilişkiyi belirtmek için kullanılır.

Biçimsel olarak göl, geniş zamanlı iyelik ekleriyle birleşir. Basit genitif hali olan gölün, ardından gelen başka bir isimle oluşturulan tamlamalarda kullanılır. İyelik veya çoğul vurgusu olduğunda gölünün gibi eklerle de görünür; bu, söz konusu şeyin göle ait olduğunu daha güçlü belirtir. Örneğin gölün kıyısı (the shore of the lake), gölün suyu (the lake’s water), gölünün rengi (the lake’s color) ifadelerinde aynı temel genitif kavramı işaret eder.

Kullanım açısından gölün, yalnızca “lake” anlamına gelen temel form olduğu için çoğunlukla coğrafya, doğa betimlemeleri ve yer adları dışında karşılaşılan bir yapıdır. Tamlamalar, kelime sırasına bağlı olarak anlamı netleştirir; gölün kıyısı gibi ifadelerde ön ekli yapılar doğal olarak yerleşir.

Etymolojik olarak göl sözcüğü Türk dilinde eski Türkçeden günümüze gelen temel isimlerden biridir ve Anadolu Türkçesi ile diğer Türk dillerinde geniş anlam alanı korur. Türkçedeki genitif/iyelik ekleri, yalın kök ile birleşerek gölün gibi ifadeler üretir ve bu yapı, doğa betimlemelerini veya sahiplik ilişkilerini kolayca ifade eder.