grunnformið

Grunnformið, oft kallað lemma, er grunnform orðs sem notað er sem viðmiðun í málvísindum, orðabókum og textagreiningu. Það er upprunalega formið sem allar beygingarform byggjast á og sem notað er til að bera kennsl á orð í allri beygingu þess.

Sagnir: Grunnform sagnarinnar er oft infinitív formið án fornafnsins að; til dæmis tala, skrifa, vera. Í íslenskum orðabókum er grunnform sagnar oft sýnt sem tala, vera eða skrifa, en þau eru til að mynda beygingarform í texta.

Nafnorð: Grunnform nafnorðsins er venjulega eintala í nefnifalli. Dæmi: hús, bók, hundur. Frá þessu beygingarmynstri myndast önnur form í kyni, tölu og falli.

Lýsingarorð: Grunnform lýsingarorðsins er venjulega karlkyns eintala í nefnifalli, til dæmis góður. Af því myndast önnur beygingarmyndir sem samræmast kyni, tal og fall.

Notkun: Grunnformið er lykilhugtök í orðabókum sem lemmat, í málvísindalegum gagnasöfnum og í tölvunotkun sem styður leit, lexeme-samþætti og rekja beygingu. Það auðveldar merkingarmun og samræmi í texta.

Frávik: Sum orð hafa sérstakt grunnform eða fleiri en eitt grunnform, sérstaklega hjá samsettum orðum eða sértækum beygingarmynstrum. Í sumum málhljóðum getur grunnform breyst í beygingu eða hafa fleiri lemmar fyrir sama orðið.