geðröskanir

Geðröskunir eru víðtækur hópur geðrænnna sjúkdóma sem hafa áhrif á geðslag, hugsun, tilfinningar og hegðun, og geta truflað daglegt líf og vellíðan. Einkenni og alvarleiki eru mismunandi eftir röskun, en almennt feljast þau í langvarandi vanlíðan, truflun á starfsemi eða samskipti.

Orsakir geðröskana eru samverkandi og fela í sér erfðafræði, líffræðilegar breytingar, sálfræðilega þætti og umhverfisáhrif. Áhættuþættir eru fjölbreyttir og geta birst sem fjölskyldusaga, langvarandi streita, áföll og annarra sálrænna eða félagslegra þætta. Flokkunin byggist að hluta til á ICD-10/DSM-5 og inniheldur röskanir sem hafa áhrif á geðslag, hugsun eða hegðun, svo sem þunglyndi, kvíðaröskun, geðrof og áfallastreituröskun.

Greining byggist á samtali við sjúklinginn, lýsingu einkennanna, klínískri skoðun og, ef þörf er á, viðmiðum ICD-10/DSM-5. Meðferð felur í sér lyfjameðferð þegar þörf er á, sálfræðimeðferð og stuðning til að bæta daglegt líf, vinnu og félagsleg tengsl. Oft nýtist samráðsvinna og stuðningur fjölskyldu og samfélagsþjónustu. Lífsstílsbreytingar og endurhæfing eru einnig mörgum röskunum mikilvægar.

Horfur og forvarnir eru misjafnar eftir röskun og einstaklingi, en snemmgreining, markviss meðferð og stuðningur eykja lífsgæði og möguleika til endurhæfni. Forvarnir leggja áherslu á fræðslu, streitustýringu, atvinnu- og félagslegan stuðning og gott þjónustuflæði.