geçerliliin

Geçerlilik, bir ölçüm aracının amacına uygun olarak kavramı veya kriteri ne derece doğru ve güvenilir biçimde ölçtüğünü ifade eden bir kavramdır. "Geçerliliin" olarak yazılan bu terim, çoğu durumda geçerlilik kavramının hatalı yazımıdır. Bu madde, genel anlamda geçerliliğin temel yönlerini özetler.

Geçerliliğin temel türleri arasında içerik geçerliliği, yapısal (kavramsal) geçerlilik ve kriter geçerliliği bulunur. İçerik geçerliliği, ölçüm aracının içerdiği öğelerin konunun kapsamını temsil etme derecesini değerlendirir. Yapısal geçerlilik, aracın kuramsal yapıyı ne kadar doğru yansıttığını inceler; genelde faktör analizi ve ilgili istatistiklerle desteklenir. Kriter geçerliliği ise ölçümün belirli bir dış ölçütle ilişkisini değerlendirir; eşzamanlı (concurrent) ve öngörücü (predictive) geçerlilik alt türleri olarak ayrılır.

Değerlendirme ve artırma yöntemleri arasında uzman görüşü, içeriğin kapsamlı incelemesi, pilot çalışmalar, uygun örneklem kullanımı ve gerekirse araç üzerinde revizyon yapılması yer alır. Geçerlilik, bağlama bağlıdır; bir ölçüm bir bağlamda geçerli olsa da başka bir bağlamda geçerliliğini yitirebilir.

Geçerlilik ve güvenilirlik birbirinden ayrılır; bir araç yüksek güvenilirliğe sahip olsa bile her zaman yüksek geçerliliğe sahip değildir, ve tam tersi de mümkündür. Genel olarak geçerlilik, ölçümün uygulanacağı bağlam ve amacın göz önüne alınmasıyla güçlendirilir; bu nedenle geçerliliği artırmak için kapsamlı değerlendirme ve sürekli revizyon gerekir.