frumefnasamsetningu

Frumefnasamsetning er lýsing á því hvaða frumefni eru til staðar í tilteknu efni og í hvaða hlutföllum þau koma fyrir. Hún nær til hreinna frumefna, efnasambanda og blanda efna. Frumefnasamsetning er grundvallarhugtak í efnafræði, jarðfræði og líffræði og notuð til að greina efni, spá fyrir um eiginleika þeirra og ákvarða efnahvörf.

Helstu hugtök eru hlutfall massans (hlutfall massans hvers frumefnis af heildarmassanum), mólhlutfall (hlutfall mólanna) og atómahlutfall (hlutfall atóma sem mynda efnið). Empíríska formúlan gefur einföld hlutföll frumefna í efni, en sameindasamsetning lýsir raunverulegri byggingu efnisins þegar það er samsett sem sameind.

Aðferðir til að ákvarða frumefnasamsetningu eru fjölbreyttar. Markmiðið er að greina hvaða frumefni eru til staðar og mæla magn þeirra. Algengar aðferðir byggja á mælingum sem gefa upp hlutföll í massa eða mól og nota tækni eins og massagreiningu (mass spectrometry) og röntgenflúrgreiningu (XRF).

Frumefnasamsetning er grundvallaratriði fyrir eiginleika efna og rekstur í mörgum greinum, svo sem efnagreiningu, jarðfræði, efnafræði og næringarfræði. Dæmi: vatn H2O samanstendur af tveimur vetnisatómum og einu súrefnismóli; NaCl samanstendur af natíum- og klórjónir. Í lífverum eru grunnfrumefni eins og C, H, O, N, P og S í viðurkenndum hlutföllum, og isotópahlutdeild getur haft áhrif á rannsóknir og aldursákvörðun.