fonologjisë

Fonologjia është dega e gjuhësisë që studion sistemin e tingujve brenda një gjuhe të caktuar. Ajo merret me funksionin e tingujve dhe mënyrën se si ata dallojnë kuptimin e fjalëve. Në fonologji, njësi bazë është fonema, e cila është njësia më e vogël e tingullit që mund të ndryshojë kuptimin e një fjale. Për shembull, në shqip, tingujt /p/ dhe /b/ janë fonema të ndryshme sepse ndryshojnë kuptimin e fjalëve si "pak" dhe "bak".

Ndërsa fonetika studion prodhimin dhe perceptimin fizik të tingujve, fonologjia përqendrohet në atë se si këto tinguj organizohen dhe përdoren në një sistem gjuhësor specifik. Fonologjia analizon modelet e tingujve, si rregullat që përcaktojnë se cilët tinguj mund të ndodhin pranë njëri-tjetrit dhe si tingujt ndryshojnë në kontekste të ndryshme. Këto rregulla, të njohura si rregulla fonologjike, shpjegojnë ndryshimet në shqiptim që mund të mos jenë të dukshme për një folës të gjuhës por janë thelbësore për kuptimin.

Studimi i fonologjisë ndihmon gjuhëtarët të kuptojnë strukturën e gjuhëve, të zhvillojnë materiale për mësimin e gjuhëve të huaja dhe të adresojnë çështje në patologjinë e të folurit dhe zhvillimin e gjuhës. Ai gjithashtu ofron njohuri për natyrën universale të gjuhës njerëzore dhe diversitetin e saj.