fjalëformim

Fjalëformim është degë e morfologjisë në gjuhën shqipe që studion mënyrat se si fjalët krijohen nga rrënjët dhe nga elementet e ndryshëm të fjalëve. Qëllimi i fjalëformimit është të kuptojë çfarë modele dhe ligjesh ndeshen kur gjuhëtarët bëjnë fjalë të reja për të shprehur kuptime të reja, lloje të ndryshme të fjalëve dhe loja ndërmjet kuptimit dhe gramatikës.

Proceset kryesore të fjalëformimit përfshijnë derivacionin, bashkimin e fjalëve dhe konvertimin. Derivacioni përfshin shtimin e prapashtesave dhe parashkesave për të krijuar fjalë të reja nga rrënjët ekzistuese, shpesh duke nënshtruar një ndryshim semantik ose mënyrë fjalësh. Bashkimi i fjalëve është krijimi i fjalëve të reja duke i bashkuar dy ose më shumë elementë; kjo përfshin kombinime të emrave, ndajshave dhe, në disa raste, fjalë të huazuara me funksion të ri në gjuhë. Konvertimi, ose shndërrimi pa ndryshim formës, është procesi në të cilin një fjalë merr një pjesë tjetër të fjalës si emër, mbiemër ose folje pa ndryshimin e gjuhës së jashtme.

Në gjuhën shqipe, fjalëformimi është i pasur me sufiksues dhe shtesa që prodhojnë zanate të reja të emrave dhe foljeve, si dhe me huazime që përforcojnë mundësitë e prodhimit të fjalëve të reja. Shembuj të një websiteve të tjerë përfshijnë krijimin e emrave nga veprimi (për shembull fjalët që njohim si lexues, mësues, lexim) dhe ndërtimin e fjalëve të reja përmes bashkimit të fjalëve ekzistuese. Fjalëformimi dallon nga ndryshimi i fjalëve (ndryshimi fleksiv) pasi ai synon të krijojë kuptime të reja ose lloje të reja fjalësh, jo vetëm të shfuqizojë ose të ndryshojë formën gramatikore ekzistuese.