embættismenn

Embættismenn eru opinberir starfsmenn sem starfa fyrir ríkið eða sveitarfélög og sinna framkvæmd stefnu og veita opinbera þjónustu. Þeir eru almennt ekki kjörnir af kjósendum heldur starfa sem hluti af stofnunum hins opinbera samkvæmt lögum og reglugerðum.

Hlutverk þeirra felur í sér undirbúning og framfylgd laga, þróun reglna og þjónustuferla, framkvæmd fjármála-, menntunar- og félagsmálaverkefna og veitingu þjónustu fyrir borgara, meðal annars í skattamálum, heilsugæslu og samgöngum. Embættismenn veita oft ráðgjöf við mótun stefnu og eru tengiliðir milli stjórnmálamanna og samfélagsins.

Ráðningar byggjast á hæfi, menntun og reynslu, og starfsframa byggist oft á möguleikum til aukinnar menntunar og þróunar innan stofnana. Embættismenn geta flust milli stofnana og unnið í mismunandi deildum, en þeim er talið að viðhalda pólitískri hlutleysi og stöðugleika í framkvæmd.

Ábyrgð og eftirlit: Embættismenn starfa samkvæmt lagaboði, siðareglum og starfsreglum. Umboðsmaður Alþingis og Ríkisendurskoðun hafa eftirlit með framkvæmd ríkisins og tryggja að lög séu fylgt og opinber þjónusta sé hagkvæm og sanngjörn. Gagnsæi og þagnarskylda eru mikilvægir þættir í starfsemi embættismanna.

Saga og bakgrunn: Í Norðurlöndunum er embættismannakerfi hluti af velferðarstjórnskipun og byggist á fagmennsku, fræðilegri þekkingu og pólitískri hlutleysi. Í Íslandi hefur kerfið þróast í átt að frekari fagmennsku og aðstoð við stöðugri stjórnsýslu sem vinnur að hagsæld og réttlæti fyrir borgara.