eksoglikozidaz

Eksoglikozidaza, zwane również exylo-glikozidazami, to grupa enzymów służących do hydrolizy terminalnych reszt cukrowych w oligo- i polisacharydach. W przeciwieństwie do endoglikozidaz, które działają na skomplikowane mostki glikozydowe wewnątrz łańcuchów cukrowych, eksoglikozidazy przecinają jedynie końcowe reszty, od końców redukujących lub nieredukujących. Dzięki temu odgrywają kluczową rolę w degradacji węglowodanów oraz w przemianach metabolicznych w komórkach roślinnych, zwierzęcych i mikrobiologicznych.

Wyróżnia się więcej niż 30 rodzin eksoglikozidaz, które są klasyfikowane w bazie danych CAZy (Carbohydrate-Active enZYmes) według podobieństwa sekwencyjnego i struktury domen. Do najważniejszych rodzin należą: β-galaktozydy (GalA), β-glukozidy (BGL), α-mannozidy (ManA), β-1,4-endoglikozidazy (Cel) oraz β-N-acetylglukozaminidy (NAG). Enzymy te mogą działać w sposób zachowujący konfigurację (retaining) albo inwertujący (inverting) i często wymagają kofaktorów takich jak Ni²⁺, Zn²⁺ lub Ca²⁺.

Aplikacje eksoglikozidaz rozszerzają się od przetwórstwa pokarmowego (przetwarzanie laktozy, produkcja bioetanolu) po diagnostykę medyczną (detekcja chorób genetycznych związanych z nietolerancją glicosyl) oraz przemysł farmaceutyczny (przetwarzanie leków biocie). Dzięki swoim specyficznym właściwościom enzymatycznym, eksoglikozidazy pozostają przedmiotem intensywnych badań w bioinżynierii i bioteknologii.