eftirlitsstofnana

Eftirlitsstofnanir eru ríkisstofnanir sem hafa eftirlit og reglugerðarskyldur yfir tilteknum geirum starfsemi. Markmiðið er að vernda hagsmuni almennings, tryggja öryggi og sanngjarna starfsemi, stuðla að stöðugleika markaða og bæta gagnsæi í stjórnsýslu. Eftirlit þeirra felur oft í sér leyfisveitingu, reglubundið eftirlit, rannsóknir, ákvarðanir um sektir eða refsingar, takmörkun eða lokun starfsemi og útgáfu leiðbeininga. Eftirlitsstofnanir safna gögnum, gera ár- og sérstakar skýrslur og leggja áherslu á að fyrirtæki og stofnanir uppfylli lög og reglur. Ákvörðunum er oft hægt að kæra til stjórnsýslukæruferla eða dómstóla, eftir hvaða hefð og lagasamræmi ríkir í hverju máli.

Stjórnsýslulegur grundvöllur eftirlitsstofnana liggur í lögum sem veita þeim sjálfstæði innan ramma stjórnvalda. Í mörgum tilvikum eru þær óháðar daglegri stjórnun en rekur ráðherra eða Alþingi þau lög sem heimila og skilgreina hlutverk þeirra. Fjármögnun kemur almennt frá ríkissjóði og stundum gjöldum frá regluðum aðilum. Þær starfa oft í nánu samstarfi við aðrar stofnanir og stofnanir innan EES/ESB laga, til að tryggja samræmi, samvinnu og samráð við alþjóðlegt regluset. Í heild sinni gegna eftirlitsstofnanir mikilvægu hlutverki í að tryggja öryggi, réttindi neytenda og réttlátt rekstrarumhverfi.