deidentifikim

Deidentifikimi është procesi i heqjes ose ndryshimit të të dhënave personale në mënyrë që individi të mos mund të identifikohet përmes tyre. Qëllimi është të lehtësohet përdorimi i të dhënave për hulumtime, analizë dhe vendimmarrje pa rrezikuar privatësinë e personave. Deidentifikimi përfshin një sërë metodash që zvogëlojnë identifikueshmërinë e të dhënave, nga largimi i identifikuesve të drejtpërdrejtë (si emra dhe adresat) deri te ndryshimi i të dhënave në mënyrë që identifikimi të bëhet i vështirë ose i pamundur, pa çuarautomatikisht në anonimizim të plotë.

Në praktika, metodat për deidentifikim përfshijnë generalizimin dhe fshirjen ose maskimin e të dhënave, si edhe reduktimin e detajeve në një nivel më të ulët. Modelet si k-anonimiteti, l-diversiteti dhe t-closeness ndihmojnë të ruhet privatësia duke kufizuar mënyrat se si individët mund të identifikohen nga të dhënat e mbetura. Pseudonizimi zëvendëson të dhënat identifikues me referenca të tjera që mund të rikthehen me një çelës të veçantë, ndërsa privatësia diferenciale shtrinfort mënyrën se si të dhënat e përmbledhura mbajnë privatësinë kur janë ekspozuar.

Rreziqet ligjore dhe rregullatore janë të rëndësishme në proces. Në Bashkimin Evropian, GDPR drejton kontrollin e trajtimit të të dhënave për të zvogëluar mundësinë e rikidentifikimit; në SHBA, HIPAA ofron mënyra të de-identifikimit (safe harbor ose expert determination). Udhezime të tjera, si NIST SP 800-188, ofrojnë këshilla praktike për vlerësimin dhe zbatimin e deidentifikimit.