aðlaganir

Aðlögun er hugtak sem vísar til ferla og niðurstaðna sem gera lífveru eða kerfi betur hæft til að lifa í tilteknu umhverfi. Í líffræði vísar hún til erfðafræðilegra eiginleika sem auka lífslíkur eða æxlun í ákveðnum aðstæðum. Aðlögun byggist á náttúrulegu vali, breytileika í genum, stökkbreytingum og genaflæði milli stofna. Með tímanum safnast saman aðlögunareiginleikar sem auka möguleika tegundar til að lifa og fjölga sér.

Aðlögun getur komið í mörgum formum: byggingarleg (líkamsgerð), starfsemi (færni líkamans til að standa undir aðstæðum, til dæmis viðnámi gegn æti eða hitastigi) og hegðun (til dæmis fyrirhuguð fæðuveiting eða rýmkun). Dæmi eru breytingar á líkamsgerð til að þola hita eða kulda, sem og litbreytingar eða felulitur sem hjálpa til við felulag í skiptisvæðum, auk hylli á nýjum eða breyttum aðstæðum.

Aðlögun getur átt sér stað sem þróunarferli yfir mörgum kynslóðum eða sem líftímabundin aðlögun sem gerist innan lífs einstaklings og er oft snúin eða sveigjanleg eftir breyttu áreiti.

Menn hafa einnig menningarlegar og tæknilegar aðlöganir; samfélög laga sig að mismunandi loftslagi, næringu og öryggisógnunum með nýjum búskaparháttum, byggingum og stofnunum.

Að lokum er aðlögun lykilhugtak í mörgum vísindagreinum og lýsir hæfni lífvera og kerfa til að aðlagast breyttu umhverfi, sem er sérstaklega áberandi í umræðu um loftslagsbreytingar og náttúruvernd.