ajaloolisi

Ajaloolisi waa cilmiga daraasaadda taariikhda aadanaha iyo xilligii hore adoo adeegsanaya raadadka jiritaanka bulshada. Waxaa lagu ogaadaa oo lagu barto waxyaabaha la keydiyo sida dhagxaha, dhismayaasha, qalabka, farshaxanka, iyo qoraallo aan la qorin si loo fahmo nolol maalmeedka, dhaqanka, iyo nidaamyada bulshada ee hore.

Hababka aasaasiga ah ee ajaloolisi waxaa ka mid ah sahminta goobta, qodista, iyo kaydinta macluumaadka, iyo baaritaanka maktabadaha iyo diiwaannada. Falanqaynta walxaha taariikhiga ah, isbarbardhigga agabka la midka ah, iyo isticmaalka farsamooyinka taariikhda sida radiocarbon dating iyo dendrochronology waxay aqoonsadaan wakhtiyada dhacdooyinka iyo is-dhexgalka bulshada. Ajalooliyinku waxa kale oo ay la shaqeeyaan saynisyahanno kale si loo sameeyo sawir dhabta ah oo ku saabsan deegaanka iyo taariikhda bulshada.

Ujeedada ajaloolisi waa in la soo bandhigo nololaha hore ee aadanaha, dhaqamada kala duwan, dhaqan-dhaqaale, iyo sida deegaanka u saameeyay horumarka bulshada. Baaritaanku wuxuu naga caawiyaa inaan fahanno tartanka ilaha, ganacsiga, deegaanka, iyo xidhiidhka bulshada ee waayahan kala duwan.

Taariikh ahaan, cilmigan waxa si weyn loo hormariyay qarnigii 19aad iyo 20aad, iyadoo la adeegsanayo hababka sayniska iyo aragtida anthropology. Ilaalinta dhaxalka taariikhiga ah iyo dib-u-soo-celinta waa qayb muhiim ah oo ka mid ah hawsha.

Anshaxa iyo ilaalinta: Ajaloolisi waxay ku shaqeysaa inay ilaaliso dhaxalka taariikhiga ah, la shaqeyso bulshooyinka deegaanka, iyo u hogaansanaanto shuruuc iyo heshiisyada caalamiga ah. Qodista iyo kaydinta waa in lagu sameeyo si masuuliyad leh, iyada oo la tixgelinayo xuquuqda dadka iyo ilaalinta goobaha taariikhiga ah.